انواع مالیات های مستقیم و غیرمستقیم

مالیات های مستقیم و غیر مستقیم

امروزه مالیات یکی از اصلی ترین بنیان های پیشرفت جوامع می باشد و به عنوان یکی از پایه های منابع تامین بودجه هر دولت به حساب می آید.مالیات ها به طور کلی به دو نوع اصلی مستقیم و غیر مستقیم تقسیم می شوند.نقش حیاتی در تامین هزینه های عمومی اعم از زیرساخت، بهداشت و درمان و آموزش ایفا می کنند.حال به علت اهمیت مقوله مالیات به تشریح هر کدام از انواع آن خواهیم پرداخت تا پرداخت کنندگان مالیات، دید بهتری نسبت به آن پیدا کرده و از پرداخت آن به سیستم مالی کشور استقبال کنند تا چرخه اقتصادی کشور با توان و قدرت بیشتری به حرکت درآید . این امر به نفع کلیه مردم در جامعه می باشد تا از زندگی در محیط آرام و بدون استرس نهایت استفاده را ببرند. در ادامه این مطلب به معایب و مزایای هر کدام از انئاع مالیات ها خواهیم پرداخت.امید است که دید بهتری نسبت به مالیات در بین خوانندگان این مقاله بوجود آید.

مالیات مستقیم چیست؟

این نوع مالیات به آن دسته از مالیات ها گفته می شود که دولت به طور مستقیم از درآمد یا دارایی افراد یا شرکت ها اخذ می کند و همان گونه که از اسم آن پیداست بدون واسطه و سریع از مالیات دهندگان گرفته شده و به حساب دارایی واریز می شود.از نمونه این مالیات ها می توان به مالیت بر درآمد یا مالیات بر دارایی اشاره کرد هر چه توان اافراد یا شرکت ها در پرداخت مالیات بالاتر باشد مالیات بیشتری گرفته خواهد شد. طبیعی است که کارمندان با حقوق بالاتر مالیات بیشتری نسبت به بقیه پرداخت می نمایند و نقش مهمی در عدالت اجتماعی بازی می کند. هرچه توانایی پرداخت یک فرد برای مالیات بیشتر باشد هزینه بیشتری برای او تعیین می‌شود. در قانون مالیات مستقیم افرادی که به منابع بیشتری دسترسی دارند و درآمد زیادی در طول سال به دست می‌آورند باید هزینه بیشتری را به عنوان مالیات به اداره مالیاتی کشور بپردازند.
اگر درآمد فرد از سقف معاف برای پرداخت مالیات بیشتر باشد باید میزانی از آن را به عنوان مالیات بر درآمد پرداخت نماید درغیر اینصورت در صورت فرار مالیاتی مشمول جرایم سنگین خواهد شد.در قوانین مالیاتی مستقیم، فرد باید از مالیات متعلقه به خود آگاه بوده و در زمان مشخص شده آنرا به دارایی پرداخت نماید.یکی از این قوانین مالیات های مستقیم، تکمیل مدارک و ارسال اظهارنامه های مالیاتی می باشد که هر سه ماه یکبار تهیه و ارسال می شود.مالیات های مستقیم انواعی دارد که یکی از آنها، مالیات بر مصرف و دیگری مالیات بر درآمد می باشد.

مزایای مالیات های مستقیم

یکی از مهمترین مزایای مالیات مستقیم برقراری عدالت بین پرداخت کنندگان و شهروندان جامعه می باشد. فردی که از توان مالی بالایی برخوردار است باید مببلغی را به عنوان مالیات در جهت بهبود وضعیت جامعه به دارایی بپردازد.این امر باعث می شود که یک نوع عدالت اجتماعی بین پرداخت کنندگان و مردم یک جامعه بوجود آید و از اختلاف طبقاتی تا حد امکان در جامعه بکاهد.

چون مالیات به عنوان منبع اصلی درآمد در کشورهای پیشرفته شناخته می شود با نوسان آن درآمد نیز تغییر می کند.به این دلیل مالیات های مستقیم ثابت نیستند و هرساله تغییر می یابند.یکی از موارد مالیات های مستقیم مربوط به کسر مالیات از حقوق کارمندان و کارگران می باشد.

نکات مهم درباره قانون مالیات‌های مستقیم

قانون مالیات‌های مستقیم در ایران دارای جزئیات و تبصره‌های متعددی است که آشنایی با آن‌ها می‌تواند به درک بهتر نحوه محاسبه مالیات کمک کند. برخی از نکات کلیدی این قانون عبارتند از:
• معافیت سود سپرده و اوراق مشارکت: بر اساس ماده ۱۴۵ قانون مالیات‌های مستقیم، سود سپرده‌های بانکی و اوراق مشارکت مشمول مالیات نمی‌شوند.
• عدم تعلق مالیات به بهره سهام: مطابق قانون، بهره توزیعی سهام در سطح اشخاص حقیقی مشمول مالیات نیست.
• تفکیک پایه‌های مالیاتی: مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی بر اساس پایه‌های مختلف جداگانه محاسبه و اخذ می‌شود.
• نرخ پایین مالیات نسبت به سایر کشورها: نرخ مالیات در ایران به طور کلی در مقایسه با بسیاری از کشورهای جهان کمتر است.
• نرخ پایین مالیات بر حقوق: طبق ماده ۸۵، مالیات بر حقوق کارکنان نسبت به سایر انواع مالیات بر درآمد نرخ پایین‌تری دارد.
• انتقادات به عدالت مالیاتی: بسیاری از کارشناسان معتقدند نظام مالیات‌های مستقیم در ایران از عدالت کافی برخوردار نیست و نیاز به اصلاح دارد.
اشخاص مشمول مالیات‌های مستقیم چه کسانی هستند؟
قانون‌ گذار، دامنه شمول مالیات‌ های مستقیم را برای اشخاص حقیقی و حقوقی بر اساس “محل اقامت” و “منبع درآمد” تعیین کرده است. به‌طور کلی، هر فرد یا نهادی که در کشور دارای توانگری مالی (درآمد یا دارایی) باشد، مشمول این نوع مالیات خواهد بود:
۱. اشخاص حقیقی
کلیه شهروندان و افرادی که دارای یکی از شرایط زیر باشند، مشمول پرداخت مالیات مستقیم هستند:
• مالکان املاک در ایران: نسبت به تمامی درآمدهایی که از واگذاری حقوق خود بر املاک واقع در ایران کسب می‌کنند (مانند اجاره یا نقل و انتقال ملک).
• صاحبان مشاغل در ایران: نسبت به تمامی درآمدهای حاصل از فعالیت‌ های شغلی، تجاری، خدماتی و تولیدی که در داخل مرزهای ایران انجام می‌دهند، مشمول پرداخت مالیات بر درآمد مشاغل هستند.
• کلیه اشخاصی که منبع درآمد در ایران دارند: صرف‌ نظر از اینکه اقامت دائم آن‌ ها کجاست، نسبت به هر نوع درآمدی که منبع آن در ایران باشد (مانند جوایز، حق‌ الزحمه‌ های خاص و…)، مشمول مالیات می‌شوند.
• ایرانیان مقیم خارج: این افراد نسبت به درآمد هایی که در طول سال مالیاتی از طریق فعالیت یا دارایی در ایران تحصیل می‌کنند، مشمول مالیات می‌شوند.
۲. اشخاص حقوقی
تمامی نهادهای حقوقی نیز تحت شمول مالیات مستقیم قرار دارند:
• شرکت‌ ها و موسسات ایرانی: نسبت به کلیه درآمدهایی که از انجام عملیات و فعالیت‌ های خود در ایران یا حتی خارج از کشور کسب می‌کنند، مشمول مالیات بر عملکرد (سود) خواهند بود.
• شرکت‌ها و شعب خارجی: شرکت‌ هایی که در خارج از ایران به ثبت رسیده‌ اند اما از طریق شعب یا نمایندگی‌ ها در ایران فعالیت می‌کنند، نسبت به درآمدهای حاصل از فعالیت خود در قلمرو ایران، مشمول مالیات می‌شوند.

مالیات غیر مستقیم

نوعی مالیات که بصورت غیر مستقیم از طریق مصرف کالاها و خدمات از پرداخت کنندگان دریافت می شود. این مالیات مستقیماً از درآمد افراد گرفته نمی‌شود، بلکه هنگام خرید کالا یا استفاده از خدمات پرداخت می‌گردد؛ مانند مالیات بر ارزش افزوده و عوارض گمرکی. در واقع، مصرف‌کننده نهایی بار اصلی مالیات غیر مستقیم را بر عهده دارد.
مالیات بر مصرف چیست؟
در این نوع مالیات، هنگام خرید کالا یا استفاده از خدمات، به صورت درصدی از قیمت کالا یا خدمات دریافت می‌شود . این نوع مالیات به دولت کمک شایانی را در تامین منابع مالی لازم برای ارائه خدمات عمومی را می کند و نقش مؤثری در تنظیم رفتار مصرف‌کننده دارد.

تفاوت مالیات مستقیم و غیر مستقیم

تفاوت بین دو مالیات یکی از مباحث مهم در نظام مالیاتی می باشد.به دلیل اینکه هر کدام از انواع مالیات، تاثیر متفاوتی بر اقتصاد و جامعه دارند.به دلیل اینکه مالیات مستقیم از درآمد یا دارایی اشخاص حقیقی یا حقوقی گرفته می شود نشانه توان مالی واقعی مودیان می باشد.عدالت در این نوع مالیات از ویژگی های بارز مالیات های مستقیم می باشد چون مالیات بیشتری از افراد با درآمد بهتر ، دریافت می شود.
در مقابل مالیات های غیر مستقیم فشار بیشتر بر روی مصرف کننده نهایی می باشد.در مالیات های غیر مستقیم، مالیات در قیمت نهایی کالاها و خدمات گنجانده شده و توسط فروشنده از خریدار گرفته می شود.وصول آن برای دولت راحت می باشد ولی فشار بیشتر بر روی اقشار کم درآمد می باشد.زیرا همه افراد مالیات یکسان به کالاها یا خدمات می پردازند بدون اینکه به سطح درآمد خریداران بستگی داشته باشد.