سامانه مودیان چیست؟ (پایانه فروشگاهی و نرم افزار واسط)

سامانه مودیان چیست؟

سامانه مودیان مالیاتی به نشانی اینترنتی tp.tax.gov.ir می باشد که مودیان مالیاتی مشمول از آن برای ثبت نام و ارسال صورت حساب الکترونیک استفاده میکنند. بر اساس قانون سازمان امور مالیات کشور کلیه مودیان وظیفه دارند که در این سامانه ثبت نام کنند.
در هنگام ثبت نام گواهی امضا از مودیان خواسته می شود که در کارپوشه ذخیره می شود سپس شناسه حافظه مالیاتی برای هر مودی در نظر گرفته میشود که یک رشته بطول 6 یکتا هست که ترکیبی از اعداد و حروف می باشد.
هر فرد مشمول مالیات موظف است برای ثبت نام در سامانه مودیان مالیاتی و اخذ شناسه یکتای حافظه مالیاتی اقدام کند. در این سامانه به هر مودی مالیاتی یک کارپوشه اختصاص داده می‌شود. این کارپوشه راه ارتباطی مودیان با سازمان امور مالیاتی است. مشمولین باید صورتحساب‌های الکترونیک خود را مطابق فراخوان‌های اعلامی قانون تسهیل تکالیف مودیان در اجرای قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان در موعدهای مشخص به سامانه مودیان، ارسال کنند.
تمامی مودیان با ویژگی حقوقی ملزم به ثبت نام و ارسال صورتحساب به سامانه می باشند ولی افراد حقیقی بسته به فروش با یک سقف مشخص ملزم به ارسال فاکتور میباشند که سرجمع فروش افراد حقیقی هر ساله توسط دارایی تعیین میگردد. مقامات دولتی دلایلی مثل ایجاد عدالت مالیاتی، کاهش شکاف طبقاتی، افزایش سهم مالیات و کاهش سهم نفت در بودجه و کنترل تورم را از دلایل ایجاد سامانه مودیان اعلام کرده‌اند.
 

 دلایل راه اندازی سامانه مودیان

سازمان امور مالیاتی در جهت افزایش شفافیت اطلاعات مالیاتی و جلوگیری از فرار مالیاتی که از طرق مختلف از جمله صدور صورتحساب‌های تقلبی یا صوری بود؛ اقدام به راه اندازی سامانه مودیان نموده است. سامانه‌ای که تحت مدیریت سازمان در آن به هر مودی، کارپوشه ویژه‌¬ای اختصاص یافته و تبادل اطلاعات میان مودیان و سازمان منحصرا از طریق آن کارپوشه انجام می شود.

تفاوت سامانه مودیان با معاملات فصلی  

مؤدیان می¬‌توانند با استفاده از هرگونه سخت افزار یا نرم افزار اعم از رایانه شخصی، پایانه فروشگاهی، سامانه‌های ابری یا هر وسیله دیگری که حافظه مالیاتی به آن متصل شده باشد، به سامانه مودیان متصل شوند و از طریق این سامانه اقدام به ثبت، صدور و استعلام صورتحساب الکترونیکی نمایند.
مهم‌ترین تفاوت سامانه مودیان با سامانه‌های دیگر نظیر سامانه معاملات فصلی این است که طرفین معامله به صورت مستقل اقدام به ارسال اطلاعات نمی‌کنند. بلکه فروشنده صورتحساب و نحوه تسویه معامله و سایر جزئیات معامله را در سامانه مودیان ارسال می‌نماید و شخص خریدار اقدام به رویت، بررسی و تایید یا رد صورتحساب می‌نماید.

    
نکته مهم

تا زمانی که صورتحساب صحیح ارسال نشده باشد خریدار از اعتبار مالیاتی آن نمی‌تواند استفاده نماید.
پایانه فروشگاهی چیست؟
در تعریف پایانه فروشگاهی باید اعلام نمود که رایانه، دستگاه کارتخوان (POS) یا درگاه پرداخت الکترونیک که سه قابلیت زیر را داشته باشند:

1. اتصال به شبکه پرداخت بانکی
2. اتصال به سامانه مودیان
3. صدور صورتحساب الکترونیک

قاعدتا برای انجام این سه قابلیت شرکت‌های ارائه کننده خدمات پرداخت، نظیر شاپرک باید همکاری لازم را با سازمان امور مالیاتی داشته باشند تا رسید پرداخت این دستگاه‌ها به عنوان صورتحساب معتبر برای شخص خریدار لحاظ گردد. بنگاه‌های صنفی و غیرصنفی که فروش به مصرف کننده نهایی دارند، باید این سامانه را راه‌اندازی نمایند و صندوق فروش نمی‌تواند جایگزین این پایانه باشد.
حافظه مالیاتی چیست؟
در قانون، حافظه مالیاتی عبارت است از نوعی حافظه الکترونیکی برای ثبت و نگهداری اطلاعات مندرج در صورتحساب های الکترونیکی و انتقال آن به سامانه مودیان.
حافظه مالیاتی می‌تواند به شکل سخت افزاری یا نرم افزاری باشد. حافظه مالیاتی تحت نظارت سازمان، توسط مودی برای ثبت صورتحساب الکترونیکی مورد استفاده قرار می‌گیرد. هر حافظه مالیاتی باید دارای شماره شناسه یکتا باشد. شناسه یکتای حافظه مالیاتی توسط سازمان امور مالیاتی اختصاص داده می‌شود.
طی مراحل مختلف که سازمان اطلاعیه‌ها را صادر نمود مشخص گردید منظور از حافظه، همان نرم افزارهای حسابداری است که برای صدور صورتحساب الکترونیک باید تغییرات لازم را در ساختار خود ایجاد کنند تا بتواند صورتحساب‌ها را به سامانه مودیان ارسال کند و مورد تایید قرار گیرد. اصولاً مهمترین شرط بقا یک نرم افزار حسابداری از سال ۱۴۰۲ به بعد ایجاد چنین قابلیتی در آن است.
 

انواع صورتحساب الکترونیکی

صورتحساب الکترونیکی یک شماره منحصر بفردی دارد که اطلاعات مندرج در آن، در حافظه مالیاتی فروشنده ذخیره می‌شود. مشخصات و اقلام اطلاعاتی صورتحساب الکترونیکی، متناسب با نوع کسب و کار توسط سازمان تعیین و اعلام می شود. در مواردی که از دستگاه کارتخوان بانکی یا درگاه پرداخت الکترونیکی به عنوان پایانه فروشگاهی استفاده می‌شود، رسید یا گزارش الکترونیکی پرداخت خرید صادره در حکم صورتحساب الکترونیکی است. 

1. نوع اول
2. نوع دوم
3. نوع سوم

صورتحساب نوع اول

همانند فاکتور رسمی می باشد که اطلاعات فروشنده و خریدار باید در صورتحساب ارسال شود اگر کالای مورد نطر در فاکتور مشمول ارزش افزوده بود باید در کلیات و جزئیات فاکتور اعمال شود در غیر اینصورت نیازی به ارزش افزوده در فاکتور نیست.اطلاعات کالا باید با شناسه معتبر که در سایت  stuffid.tax.gov.ir  موجود میباشد باید جستجو شود بعد ارسال شود زیرا در صورت عدم تظاق شناسه کالا به سایت مربوطه ارسال فاکتور انجام نخواهد شد.البته در بعضی موارد اگر شناسه اختصاصی یافت نشد باید از شناسه های عمومی استفاده کرد.مودیان اگر تمایل به ثبت شناسه اختصاصی داشته باشند باید به وزارت صنعت و معدن واقع در شهر مربوط به محل کار مودی مراجعه و پس از طی مراحل اداری شناسه اختصاصی برای کالای مربوطه تعلق میگیرد و زین پس باید صورتحساب با همان شناسه ارسال شود در بعضی موارد اعم از نوشابه باید شناسه مربوطه که در نوع تولید داخل و خارج در درصد ارزش افزوده تفاوت دارند باید شناسه دقیقا انتخاب شود زیرا سرجمع مبالغ این کالاها بصورت مجزا در اظهارنامه سه ماهه نمایش داده خواهد شد.

صورتحساب نوع دوم

در صورتحساب نوع دوم اطلاعات فروشنده ارسال میشود نیازی به مشخصات خریدار نیست و در فاکتور هایی که مشتریان در حالت متفرقه می باشند این نوع صورتحساب ارسال می شود.قوانین کالا و مشخصات مشابه نوع اول می باشد.در این روش چون اطلاعات خریدارارسال نمیشود بنابراین مالیات بر ارزش افزوده مندرج در این صورتحساب به عنوان اعتبار مالیاتی شخص خریدار لحاظ نمی‌شود.

صورتحساب نوع سوم

در این روش رسید پرداخت صادره از دستگاه کارتخوان و درگاه الکترونیک پرداخت که مالیات بر ارزش افزوده مندرج در این صورتحساب به عنوان اعتبار مالیاتی شخص خریدار لحاظ نمی‌شود.یکی از معایب این روش عدم اصلاح فاکترو ها می باشد.

مشمولین سامانه مودیان

کلیه صاحبان مشاغل (صنفی و غیرصنفی) و اشخاص حقوقی موضوع فصل‌های چهارم و پنجم، باب سوم قانون مالیات های مستقیم مصوب ۱۳۶۶/۱۲/۳ با اصلاحات و الحاقات بعدی آن، مشمول این قانون هستند. در این قانون هرگاه از واژه مودی استفاده می‌شود، مراد اشخاص مشمول است مگر خلاف آن تصریح شده باشد.

مراحل دریافت شناسه یکتا حافظه مالیاتی به شرح زیر می‌باشد

• دریافت گواهی امضای دیجیتال از سایت  www.gica.ir
• استخراج کلید عمومی با نصب برنامه openssl.zip
• ورود به سامانه my.tax.gov.ir
• ورود به کارپوشه (میز کار سامانه مودیان)
• ورود به پرونده
• ورود به بخش عضویت-شناسه‌های یکتای حافظه مالیاتی
• انتخاب گزینه توسط مودی از منو نحوه ارسال صورت حساب
• بارگذاری کلید عمومی استخراج شده در گام ۲
• تایید کد پستی و آدرس ثبت شده در سامانه مودیان
• مراحل بعد شامل تعیین شعب مرتبط با شناسه یکتا، تخصیص ابزار پرداخت به شناسه یکتا، اطلاعات حافظه مالیاتی و پایانه های فروشگاهی اختیاری می‌باشد و کلید مرحله بعد را بزنید.
• در مرحله آخر تایید نهایی کنید.
• سامانه اقدام به صدور شناسه یکتای مالیاتی می‌نماید.
• این شناسه به عنوان یکی از مولفه‌های اصلی در ساختار کلی شماره منحصر به فرد مالیاتی در صورت حساب های فروش استفاده خواهد شد.

نکات مهم سامانه مودیان

• دو سامانه برای صدور صورتحساب وجود دارد: سامانه مودیان و پایانه های فروشگاهی
• پایانه های فروشگاهی مختص فروش به مصرف کننده نهایی است.
• صورتحساب خرید تایید شده در سامانه فقط به عنوان اعتبار مالیاتی تایید می‌گردد.
• ۳۰ روز مهلت برای تایید یا رد صورتحساب خرید وجود دارد و درصورت عدم واکنش تایید می‌گردد.
• پس از اجرای کامل قانون، سامانه مودیان جایگزین اظهارنامه ارزش افزوده می‌شود.
• صورتحساب‌های خرید و فروش تایید شده در سامانه نیاز به ارسال در سامانه معاملات ندارد و درآینده این سامانه جایگزین لیست معاملات فصلی خواهد شد.
• مهلت ارسال صورتحساب 21 روز از تاریخ صدور صورتحساب می باشد.

سوالات متداول
 

آیا با راه‌ اندازی سامانه مودیان، دفاتر مالیاتی باز هم رسیدگی خواهد شد؟

اگر مؤدی از ثبت نام در سامانه مودیان امتناع کرده باشد و یا به ترتیبی که در ماده ۹ ذکر شده، اثبات شود که در ثبت اطلاعات خود در سامانه مودیان تخلف نموده است، مامور مالیاتی حق دارد به محل فعالیت مؤدی مراجعه کرده و مطالبه دفاتر، اسناد و مدارک وی و رسیدگی به آن‌ها را نماید. البته تا زمانی که سامانه مودیان به طور کامل راه اندازی نشود، دفاتر مالیاتی رسیدگی خواهد شد.
 

چه تخلفاتی باعث می‌شود دفاتر مالیاتی رسیدگی شود؟

• عدم صدور صورتحساب الکترونیکی از طریق سامانه مودیان
• کتمان فعالیت یا درآمد
• کم اظهاری یا بیش اظهاری در ثبت قیمت یا مقدار فروش
• عدم ثبت نام در سامانه مودیان
• عدم استفاده از پایانه فروشگاهی توسط خرده فروشان که با مصرف کننده نهایی معامله می‌کنند.